SÖÏ KIEÄN VEÀ

KYØ TH̉ TUOÅI TAÙC

Luaät Kyø Tḥ Tuoåi Taùc Trong Vieäc Laøm (ADEA) naêm 1967 baûo veä caùc caù nhaân töø 40 tuoåi trôû leân khoûi ḅ kyø tḥ trong vaán ñeà vieäc laøm caên cöù treân tuoåi taùc. Caùc baûo veä cuûa luaät ADEA aùp duïng cho caû nhaân vieân laăn öùng vieân xin vieäc laøm. Theo luaät ADEA, ḅ coi laø baát hôïp phaùp neáu kyø tḥ moät ngöôøi v́ tuoåi taùc cuûa hoï (baát keå nam nöơ), söï kyø tḥ lieân heä tôùi baát cöù thôøi haïn, ñieàu kieän, hay ñaëc quyeàn naøo veà tuyeån duïng--bao goàm, nhöng khoâng chæ giôùi haïn vaøo vieäc thaâu nhaän, sa thaûi, thaêng caáp, daơn vieäc, boài thöôøng, phuùc lôïi, boå nhieäm, vaø huaán ngheä.

Cuơng ḅ coi laø baát hôïp phaùp neáu coù haønh ñoäng traû ñuơa moät caù nhaân v́ hoï choáng ñoái caùch thöùc laøm vieäc coù tính caùch kyø tḥ caên cöù treân tuoåi taùc, hay v́ caù nhaân naïp ñôn toá giaùc söï kyø tḥ tuoåi taùc, laøm chöùng, hay tham döï trong cuoäc ñieàu tra kyø tḥ döôùi moät h́nh thöùc naøo ñoù, moät dieăn tieán tranh chaáp, hay moät toá tuïng, trong khuoân khoå cuûa ADEA.

Luaät ADEA aùp duïng cho caùc chuû nhaân coù töø 20 nhaân vieân trôû leân, keå caû chuû nhaân laø chính quyeàn tieåu bang vaø ṇ̃a phöông. Luaät cuơng aùp duïng cho caùc cô quan tuyeån duïng, caùc toå chöùc lao ñoäng, vaø chính phuû lieân bang.

Thöôøng ḅ coi laø baát hôïp phaùp caùc chöông tŕnh taäp ngheà, keå caû caùc chöông tŕnh taäp ngheà lieân hôïp giöơa giaùm tḥ vaø nhaân vieân, kyø tḥ döïa treân tuoåi taùc cuûa moät caù nhaân. Caùc giôùi haïn tuoåi taùc trong caùc chöông tŕnh taäp ngheà chæ coù hieäu löïc khi noù naèm trong moät soá ngoaïi leä caù bieät cuûa luaät ADEA hoaëc ñöôïc EEOC ñaëc bieät baơi mieăn.

Luaät ADEA coi laø baát hôïp phaùp khi caùc thoâng caùo hay quaûng caùo veà vieäc laøm ñeà caäp ñeán öu ñaơi veà tuoåi taùc, caùc haïn cheá hay ñieàu kieän ñaëc bieät. Chæ coù moät bieät leä raát giôùi haïn cho quy luaät chung naøy, ñoù laø thoâng caùo hay quaûng caùo veà vieäc laøm coù theå minh ṇ̃nh moät giôùi haïn tuoåi trong nhöơng tröôøng hôïp hieám hoi, khi maø tuoåi taùc quaû laø moät “tieâu chuaån ngheà nghieäp thöïc söï” (BFOQ) caàn thieát moät caùch hôïp lyù cho baûn chaát cuûa doanh nghieäp.

Luaät ADEA khoâng minh tḥ caám ñoaùn chuû nhaân hoûi ngöôøi xin vieäc veà tuoåi taùc hay ngaøy sanh. Tuy nhieân v́ nhöơng chuyeän doø hoûi nhö vaäy coù theå laøm caùc coâng nhaân cao nieân e deø trong vieäc naïp ñôn xin vieäc hoaëc giaû ñaây coù theå laø yù ñoà kyø tḥ caên cöù treân tuoåi taùc, do ñoù vieäc hoûi thoâng tin veà tuoåi taùc seơ ñöôïc theo doơi kyơ löôơng ñeå ñoan chaéc raèng muïc tieâu cuûa söï ñieàu tra naøy laø hôïp phaùp, thay v́ laø moät muïc tieâu caám ñoaùn bôûi luaät ADEA.

Luaät Baûo Veä Phuùc Lôïi Cho Coâng Nhaân Lôùn Tuoåi naêm 1990 (OWBPA) boå xung cho luaät ADEA nhaèm ñaëc bieät caám ñoaùn chuû nhaân khoâng cho nhaân vieân lôùn tuoåi ñöôïc höôûng phuùc lôïi. Chuû nhaân chæ coù theå giaûm phuùc lôïi caên cöù treân tuoåi taùc neáu nhö phí toån caáp phaùt phuùc lôïi ñaơ giaûm tröø cho caùc coâng nhaân lôùn tuoåi töông ñöông vôùi phí toån caáp phaùt phuùc lôïi cho caùc coâng nhaân treû.

Theå theo yeâu caàu cuûa chuû nhaân, moät caù nhaân coù theå ñoàng yù mieăn aùp duïng quyeàn haïn hoaëc quyeàn yeâu saùch thuoäc phaïm vi luaät ADEA. Tuy nhieân luaät ADEA, ñöôïc boå xung bôûi luaât OWBPA, ñaơ ñeà ra caùc tieâu chuaån toái thieåu chuyeân bieät buoäc phaûi ñaùp öùng th́ vieäc mieăn aùp duïng môùi ñöôïc coi laø coù yù thöùc vaø töï nguyeän vaø, do ñoù, môùi coù hieäu löïc. Trong soá caùc ñoøi hoûi khaùc, moât giaáy xin mieăn aùp duïng luaät ADEA muoán coù hieäu löïc: (1) phaûi vieát ra giaáy vôùi ngoân töø deă hieåu; (2) phaûi noùi roơ ñaây laø caùc quyeàn haïn hoaëc yeâu saùch cuûa luaät ADEA; (3) coù theå ruùt laïi chuyeän mieăn aùp duïng quyeàn haïn hoaëc yeâu saùch coù theå xaåy ra trong töông lai; (4) phaûi ñöôïc hoaùn ñoåi vôùi moät söï ñeàn buø ñaùng giaù; (5) phaûi coù giaáy khuyeán caùo caù nhaân ñoù neân tham khaûo luaät sö tröôùc khi kyù tôø mieăn aùp duïng; vaø (6) phaûi ñeå cho caù nhaân ñoù coù ít nhaát laø 21 ngaøy ñeå caân nhaéc baûn thoûa öôùc vaø ít nhaát laø 7 ngaøy ñeå huûy boû thoûa öôùc sau khi kyù. Theâm vaøo ñoù, neáu moät chuû nhaân yeâu caàu mieăn aùp duïng theo luaät ADEA ñoái vôùi moät chöông tŕnh coù thöôûng ñeå nghæ vieäc hay moät chöông tŕnh nghæ vieäc naøo khaùc, caùc ñoøi hoûi toái thieåu ñeå xin mieăn aùp duïng coøn khaét khe hôn nöơa neáu muoán cho coù hieäu löïc.

Ñôn toá giaùc kyø tḥ tuoåi taùc coù theå naïp taïi baát cöù vaên phoøng ṇ̃a phöông naøo cuûa UÛy Ban Cô Hoäi Laøm Vieäc B́nh Ñaúng (EEOC) cuûa Hoa Kyø. Nhöơng vaên phoøng ṇ̃a phöông ñaët taïi 50 thaønh phoá khaép Hoa Kyø vaø ñöôïc ghi trong haàu heát nhöơng cuoán ñieän thoaïi nieân giaùm döôùi tieâu ñeà " U.S. Government "ø (Chính phuû Hoa Kyø). Quyù ṿ cuơng coù theå goïi soá ñieän thoaïi mieăn phí 1-800-669-4000 hay 1-800-669-6820 (TDD cho ngöôøi ñieác) ñeå t́m vaên phoøng EEOC gaàn khu vöïc cuûa quyù ṿ. Muoán coù thoâng tin veà nhöơng luaät ñöôïc EEOC thi haønh, xin goïi soá mieăn phí 1-800-669-EEOC hoaëc soá 1-800-800-3302 (TDD cho ngöôøi ñieác).

Thôøi haïn noäp ñôn toá giaùc vôùi EEOC laø 180 ngaøy keå töø ngaøy kyø tḥ ñöôïc neâu ra, hay 300 ngaøy taïi caùc tieåu bang coù thieát laäp cô quan Quaûn lyù Vieäc Haønh Ngheà Coâng Baèng. Neáu quyù ṿ ñaơ ḅ kyø tḥ v́ tuoåi taùc, quyù ṿ coù quyeàn ñöôïc boài thöôøng, bao goàm, nhöng khoâng chæ giôùi haïn vaøo tuyeån duïng, thaêng thöôûng, phuïc hoài chöùc vuï, truy laơnh löông boång, thieät haïi ñöôïc keát toaùn (nghóa laø moät soá tieàn töông ñöông vôùi baát cöù thieät haïi tieàn baïc naøo maø quyù ṿ ñöôïc boài thöôøng), vaø thuø lao traû cho luaät sö.

Neáu ñöôïc yeâu caàu, tôø söï kieän naøy seơ ñöôïc phaùt ra döôùi daïng thay theá khaùc.

Ṇ̃a chæ cuûa UÛy Ban Cô Hoäi Laøm Vieäc B́nh Ñaúng (EEOC):

U.S Equal Employment Opportunity Commission

Office of Communications and Legislative Affairs

131 M Street, NE

Washington, DC 20507

Thaùng Saùu, 199                                                                                                                 EEOC-FS/V-9