Naïp Ñôn

Toá Giaùc Kyø Tḥ

Vieäc Laøm

Uûy Ban

Cô Hoäi Laøm Vieäc B́nh Ñaúng

Nhöơng Luaät Veà

Cô Hoäi Laøm Vieäc B́nh Ñaúng

Neáu quyù ṿ cho raèng chuû nhaân, cô quan giôùi thieäu vieäc laøm, hoaëc nghieäp ñoaøn lao ñoäng ñaơ kyø tḥ quyù ṿ khi xin vieäc laøm hoaëc taïi sôû laøm v́ lyù do chuûng toäc, maøu da, giôùi tính, toân giaùo, nguoàn goác quoác gia, tuoåi taùc, hoaëc khuyeát taät, quyù ṿ coù theå naïp ñôn toá giaùc vôùi Uûy Ban Cô Hoäi Laøm Vieäc B́nh Ñaúng (EEOC).

EEOC thi haønh caùc luaät lieân bang choáng kyø tḥ trong vieäc laøm döôùi ñaây:

Khoaûn VII thuoäc Luaät Daân Quyeàn naêm 1964 (Khoaûn VII) choáng kyø tḥ trong vieäc laøm döïa vaøo chuûng toäc, maøu da, giôùi tính, toân giaùo, hoaëc nguoàn goác quoác gia;

Luaät Löông Boång Ñoàng Ñeàu naêm 1963 (EPA) baûo veä nam vaø nöơ laøm nhöơng vieäc noùi chung laø gioáng nhau trong cuøng nôi nhöng ḅ kyø tḥ löông boång döïa treân giôùi tính;

Luaät Kyø Tḥ Tuoåi Taùc Trong Vieäc Laøm naêm 1967 (ADEA) baûo veä caùc caù nhaân töø 40 tuoåi trôû leân ḅ kyø tḥ vieäc laøm döïa treân tuoåi taùc;

Khoaûn I cuûa Luaät Ngöôøi Myơ Ḅ Khuyeát Taät naêm 1990 (ADA) caám kyø tḥ vieäc laøm ñoái vôùi nhöơng caù nhaân coù khaû naêng nhöng ḅ khuyeát taät; vaø

Luaät Daân Quyeàn naêm 1991 quy ṇ̃nh boài thöôøng thieät haïi veà tieàn baïc trong tröôøng hôïp coá yù kyø tḥ trong vieäc laøm.

Theo Khoaûn VII, luaät ADA vaø luaät ADEA, ḅ xem laø baát hôïp phaùp neáu kyø tḥ trong baát cöù lónh vöïc naøo cuûa vieäc laøm, töø vieäc thu duïng, sa thaûi, traû löông, chæ ṇ̃nh vieäc, thuyeân chuyeån, thaêng thöôûng, daơn vieäc, goïi ñi laøm trôû laïi, cho tôùi nhöơng phuùc lôïi phuï, chöông tŕnh veà höu, nghæ pheùp, hoaëc baát cöù ñoøi hoûi hoaëc ñieàu kieän laøm vieäc naøo khaùc.

Caùc luaät naøy caám saùch nhieàu t́nh duïc vaø saùch nhieău döïa treân chuûng toäc, maøu da, giôùi tính, toân giaùo, nguoàn goác quoác gia, khuyeát taät, hoaëc tuoåi taùc, hoaëc kyø tḥ trong luùc mang thai. Cuơng ḅ xem laø baát hôïp phaùp neáu traû thuø ngöôøi ñöùng ra toá giaùc kyø tḥ, tham gia vaøo cuoäc ñieàu tra, hoaëc phaûn ñoái nhöơng haønh ñoäng kyø tḥ.

Chuû nhaân naøo

ḅ luaät chi phoái

Khoaûn VIIvaø luaät ADA chi phoái taát caû chuû nhaân trong lónh vöïc tö, caùc chính quyeàn tieåu bang vaø ṇ̃a phöông, vaø caùc tröôøng hoïc coù töø 15 nhaân vieân trôû leân. Luaät ADEA chi phoái taát caû chuû nhaân trong lónh vöïc tö, caùc chính quyeàn tieåu bang vaø ṇ̃a phöông, vaø caùc tröôøng hoïc coù töø 20 nhaân vieân trôû leân. Nhöơng luaät naøy cuơng chi phoái caùc cô quan coâng tö giôùi thieäu vieäc laøm, nghieäp ñoaøn, vaø uûy ban lieân hôïp nhaân vieân caùc caáp, coù nhieäm vuï quaûn lyù chöông tŕnh thöïc taäp hoaëc huaán ngheä.

Luaät EPA baûo veä taát caû nhaân vieân ḅ chi phoái bôûi Luaät Löông Vaø Giôø Lieân Bang (Luaät Tieâu Chuaån Lao Ñoäng Coâng Baèng). Haàu heát caùc chuû nhaân ḅ Luaät naøy chi phoái.

Khoaûn VII, luaät ADEA, vaø luaät EPA cuơng aùp duïng cho chính quyeàn lieân bang. Ngoaøi ra, Tieát 501 cuûa Luaät Phuïc Hoài naêm 1973, nhö ñaơ ñöôïc söûa ñoåi, laø tieát ñöôïc EEOC thi haønh vaø coù keøm theâm caùc ñoøi hoûi cuûa luaät ADA lieân quan ñeán chuyeän khoâng kyø tḥ trong vieäc laøm, cuơng aùp duïng cho chính quyeàn lieân bang. Muoán coù theâm thoâng tin veà caùch naïp ñôn toá giaùc kyø tḥ trong vieäc laøm cuûa lieân bang, xin lieân laïc vôùi vaên phoøng EEOC ñaët taïi cô quan lieân bang, nôi xaûy ra kyø tḥ.

Naïp Ñôn Toá Giaùc

Kyø Tḥ Trong Vieäc Laøm

Baát cöù ai cho raèng quyeàn laøm vieäc cuûa ḿnh ñaơ ḅ vi phaïm cuơng ñeàu coù quyeàn naïp ñôn toá giaùc kyø tḥ vôùi EEOC. Moät ngöôøi khaùc, hoaëc moät nhoùm ngöôøi, hoaëc moät cô quan cuơng coù theå naïp ñôn thay maët cho moät caù nhaân.

Ñôn toá giaùc coù theå göûi baèng thö hoaëc mang tay ñeán vaên phoøng EEOC gaàn nhaát. Trong cuoán ñieän thoaïi nieân giaùm ôû ṇ̃a phöông coù theå coù soá ñieän thoaïi cuûa vaên phoøng EEOC gaàn nhaát, ñöôïc ghi döôùi tieâu ñeà “U.S. Government” (chính phuû Hoa Kyø). Goïi soá 1-800-669-4000 (noùi) hoaëc 1-800-669-6820 (cho ngöôøi ñieác) quyù ṿ seơ ñöôïc noái vôùi vaên phoøng EEOC gaàn nhaát. Ngoaøi ra, nhöơng soá ñieän thoaïi vaø thoâng tin lieân quan ñeán chuyeän naïp ñôn toá giaùc cuơng coù theå t́m treân Internet, nôi trang web cuûa EEOC ôû ṇ̃a chæ www.eeoc.gov.

Phe toá giaùc coù traùch nhieäm thoâng baùo cho EEOC neáu coù thay ñoåi ṇ̃a chæ hay ñieän thoaïi trong thôøi gian toá giaùc ñang cöùu xeùt.

Thôøi haïn

naïp ñôn toá giaùc

Muoán baûo veä quyeàn cuûa phe toá giaùc, ñôn toá giaùc phaûi naïp cho EEOC trong voøng 180 ngaøy keå töø ngaøy coù vi phaïm ḅ toá giaùc. Giôùi haïn 180 ngaøy naøy coù theå ñöôïc taêng leân 300 ngaøy neáu toá giaùc cuơng ñöôïc luaät choáng kyø tḥ cuûa moät soá tieåu bang hoaëc ṇ̃a phöông baûo veä. Theo taát caû caùc luaät ñöôïc EEOC thi haønh, ngoaïi tröø luaät EPA, ñôn toá giaùc phaûi noäp cho EEOC tröôùc khi ñöa ra tröôùc toøa aùn.

Caùc thôøi haïn naøy khoâng aùp duïng cho nhöơng khieáu naïi theo luaät EPA. Tuy nhieân, v́ coù nhieàu khieáu naïi theo luaät EPA cuơng ñaët vaán ñeà kyø tḥ giôùi tính theo Khoaûn VII, cho neân toát hôn laø neân naïp ñôn toá giaùc döïa treân caû hai luaät trong thôøi haïn neâu treân.

Xeùt ñôn toá giaùc kyø tḥ

Khi nhaän ñöôïc ñôn toá giaùc, EEOC seơ thoâng baùo cho chuû nhaân trong voøng möôøi ngaøy. Caùc toá giaùc coù ñuû söï kieän chöùng minh söï kyø tḥ coù nhieàu phaàn chaéc ñaơ xaûy ra thöôøng ñöôïc cöùu xeùt nhanh choùng. Caùc toá giaùc khoâng coù nhieàu söï kieän chöùng minh seơ ñöôïc ñieàu tra theâm neáu caàn theâm thoâng tin, vaø tuøy phöông tieän cho pheùp. Ñôn toá giaùc cuơng coù theå ḅ baùc boû baát cöù luùc naøo neáu EEOC tin raèng duø coù ñieàu tra theâm cuơng khoâng chöùng minh ñöôïc luaät kyø tḥ vieäc laøm ñaơ ḅ vi phaïm.

Ñôn toá giaùc cuơng coù theå ñöôïc ñöa ra hoøa giaûi vôùi EEOC neáu hai beân toá giaùc vaø chuû nhaân ñeàu ñoàng yù söï tuøy choïn naøy. Hoøa giaûi laø moät giaûi phaùp thay cho ñieàu tra vaø coù theå giaûi quyeát ñôn toá giaùc moät caùch mau choùng. Vieäc tham gia hoøa giaûi laø chuyeän kín ñaùo vaø töï nguyeän. Neáu hoøa giaûi baát thaønh, ñôn toá giaùc seơ ñöôïc tieáp tuïc cöùu xeùt.

EEOC coù theå giaûi quyeát noäi vuï baát cöù luùc naøo trong khi ñieàu tra, neáu caû hai phe toá giaùc vaø chuû nhaân ñoàng yù. Neáu chöa ñöôïc giaûi quyeát sôùm suûa, vieäc xeùt ñôn seơ tieáp tuïc.

Sau moät cuoäc ñieàu tra ñích ñaùng, EEOC coù theå quyeát ṇ̃nh hoaëc xaùc nhaän kyø tḥ coù xaûy ra hoaëc xeáp hoà sô v́ khoâng ñuû baèng chöùng xaùc nhaän kyø tḥ.

Neáu ñoùng hoà sô, EEOC seơ caáp cho phe toá giaùc giaáy “Thoâng Baùo Veà Quyeàn Thöa Kieän”.

Neáu phaùt hieän kyø tḥ, EEOC seơ t́m caùch ñeàn buø cho phe toá giaùc qua thuû tuïc hoøa giaûi.

Neáu hoøa giaûi baát thaønh, EEOC coù theå kieän chuû nhaân tröôùc toøa aùn.

Neáu phe toá giaùc khoâng thoûa maơn vôùi nhöơng noă löïc cuûa EEOC, phe naøy coù theå ñi kieän chuû nhaân tröôùc toøa aùn trong voøng 90 ngaøy keå töø ngaøy nhaän “Thoâng Baùo Veà Quyeàn Thöa Kieän”.

Caùch ñeàn buø khi coù kyø tḥ

Caùch ñeàn buø khi coù kyø tḥ trong vieäc laøm coù theå bao goàm tuyeån duïng, taùi chæ ṇ̃nh, taïo thích nghi hôïp lyù, thaêng thöôûng, truy laơnh löông boång, traû ngay moät moùn tieàn naøo ñoù, hoaït baát cöù haønh ñoäng naøo laøm cho caù nhaân caûm thaáy “nguyeân traïng” (hoaøn caûnh leơ ra ñöông söï phaûi rôi vaøo neáu kyø th́ khoâng xaûy ra). Ñeàn buø cuơng coù theå ôû daïng traû thuø lao cho luaät sö, chi phí cho nhaân chöùng chuyeân moân, vaø aùn phí.

Theo ña soá luaät ñöôïc EEOC thi haønh, thieät haïi do söï kyø tḥ coá yù coù theå bao goàm tieàn baïc ñaơ thöïc söï maát maùt, tieàn baïc maát maùt trong töông lai, söï ñau ñôùn tinh thaàn vaø söï phieàn haø. Cuơng coù theå ñoøi boài thöôøng laøm göông neáu chuû nhaân yù thöùc vaø coá t́nh phaïm luaät.

Soá ñieän thoaïi

vaø taøi nguyeân cuûa EEOC

Muoán ñöôïc giuùp ñôơ hoaëc coù theâm thoâng tin cuûa vaên phoøng EEOC gaàn nhaát, xin goïi: 1-800-669-4000 (noùi) hoaëc 1-800-669-6820 (TTY cho ngöôøi ñieác).

Muoán nhaän nhöơng aán phaåm mieăn phí, xin lieân laïc Trung Taâm Phaân Phoái Aán Phaåm cuûa EEOC, soá: 1-800-669-3362 (noùi), 1-800-800-3302 (TTY cho ngöôøi ñieác), hoaëc 513-489-8692 (fax).

Thoâng tin veà caùc luaät do EEOC thi haønh cuơng coù theå t́m thaáy treân Internet, ṇ̃a chæ: www.eeoc.gov.

Taøi lieäu naøy cuơng ñöôïc in baèng chöơ braille cho ngöôøi muø, in khoå chöơ lôùn, ghi aâm, vaø döôùi daïng ñeå coù theå löu tröơ treân maùy tính. Caùc aán phaåm cuûa EEOC cuơng coù döôùi daïng deă ñoïc vaø seơ ñöôïc Trung Taâm Phaân Phoái Aán Phaåm göûi ñeán quyù ṿ neáu coù yeâu caàu.

Khoâng caám sao cheùp aán phaåm naøy cuûa EEOC.

EEOC-FC-V 4/99